Home CATEGORIEËN OVERIG De beste 25 tips om hoge bloeddruk te bestrijden

Hoge bloeddruk is een van de meest voorkomende aandoeningen in de Westerse maatschappij. Wist jij dat één op de drie vrouwen een te hoge bloeddruk heeft. Het gevaar van het hebben van een hoge bloeddruk is dat je in de meeste gevallen geen klachten hebt.

Zodoende kun je jarenlang rondlopen met een te hoge bloeddruk.

De gevolgen van die hoge bloeddruk op je gezondheid zijn ernstig; je krijgt schade aan de wanden van je aderen, het kan leiden tot hartfalen en ook je nieren kunnen beschadigd raken.

Uiteindelijk komen de meeste mensen niet te overlijden door ouderdom, het zijn voornamelijk hart- en vaatziekten en kanker die ervoor zorgen dat we niet onze potentiele leeftijd halen.

In verreweg de meeste gevallen wordt hoge bloeddruk veroorzaakt door een combinatie van factoren. Het is voornamelijk onze levensstijl in combinatie met wat we eten wat hart- en vaatziekten in de hand werkt. Natuurlijk, voor een deel is het hebben van hoge bloeddruk erfelijk bepaald, maar desondanks zijn het de bovengenoemde factoren die de meeste invloed hebben op je bloeddruk.

Welke waarden moet ik hebben?

Om te weten of je een hoge bloeddruk hebt is het belangrijk dat je weet welke waarden gezond zijn en welke te hoog zijn.

Zoals je misschien wel weet bestaat je bloeddruk uit een boven- en onderdruk. Bij gezonde volwassenen, zowel man als vrouw zijn de ideale bloeddrukwaarden, 120/80 of lager. Dit moet natuurlijk niet te laag zijn, dan is er weer sprake van een te lage bloeddruk.

Echter, in dit artikel beperk ik me tot het onderwerp hoge bloeddruk. De waarden in tabelvorm:

bloeddrukwaarden

1 Meten is weten

De eerste stap tegen hoge bloeddruk is natuurlijk vaststellen wat nou eigenlijk je bloeddruk is. Natuurlijk is de eerste gedachte dat je je bloeddruk het beste kunt laten opmeten door je huisarts. Die heeft immers een veel betere bloeddrukmeter dan de bloeddrukmeters die je kunt kopen om thuis je bloeddruk op te meten.

Ondanks dat is het toch belangrijk dat je ook zelf zo’n bloeddruketer aanschaft, de meeste mensen hebben puur en alleen vanwege het feit dat ze bij de dokter zitten al een verhoogde bloeddruk, dit noemt men het witte jassen syndroom.

Persoonlijk vind ik dat een beetje sterk uitgedrukt. Ik vergelijk naar de dokter gaan altijd met de mondelinge overhoringen die je vroeger op de middelbare school had. Nu is het niet je kennis die getest wordt door de huisarts, maar je lichaam wordt getoetst.

Iedereen wil graag een zo hoog mogelijk cijfer halen. Dus onderbewust heb je spanning of je lichaam we goed uit de test komt. Het is datzelfde gevoel als bij een belangrijk proefwerk, je hoopt dat je goed genoeg hebt geleerd, maar je weet niet zeker of je de toets wel haalt.

2 Koop een bloeddrukmeter

Door zelf een bloeddrukmeter in huis te hebben kun je zo vaak als je zelf wilt je bloeddruk meten. Doordat je veel meer metingen verricht heb je eerder je gemiddelde in kaart. Aan de hand van een maand meten heb je een goede indruk of je bloeddruk sterk afwijkt en of je bloeddrukmetingen overeen komen met de waarden die de huisarts bij je meet.

Zo voorkom je dat je ten onrechte denkt dat je hoge bloeddruk hebt omdat die ene meting bij de huisarts zo hoog was.

Er zijn meerdere oorzaken aan te wijzen die aan de basis van een hoge bloeddruk liggen, sommige liggen voor de hand maar ander oorzaken zijn minder bekend, laten we beginnen met oorzaak nummer een: voeding. Want ons voedingspatroon zit eigenlijk vol met ingrediënten die je bloeddruk negatief beïnvloeden.

3 Eet minder suikers

Als je de volgende keer door de supermarkt loopt, kijk eens heel kritisch naar alle producten die daar in de schappen liggen. Zijn deze voedingsmiddelen gemaakt om jou te voeden en te voorzien van allerlei nuttige stoffen zoals vitaminen, mineralen, onverzadigde vetten en voedingsvezels? Of zijn deze producten gemaakt om jou te voorzien van brandstof die jij vooral lekker vindt.

Ga maar na: een voedzame maaltijd is uitgebalanceerd en moet niet voor de helft uit vetten of suikers bestaan.

Als je dan door de winkel loopt kijk dan ook eens op de etiketten dan zal je opvallen dat er in vleesproducten suiker in de vorm van glucosesiroop is toegevoegd. Ik weet niet of jij het normaal vindt om een lekkere schep suiker op je kip te doen, maar dit is toch echt wat er met de meeste voeding in de supermarkt gebeurt.

En zo is dat het geval met verreweg de meeste producten die je in de supermarkt koopt, je denkt dat je gezond bezig bent door groente te eten, lekkere zuurkool, rode kool of rode bietjes wat kan daar nou mis mee zijn? Als je verse biologische zuurkool uit het vat koopt of bietjes van het land dan niet, maar koop je de supermarktversie dan zit er toch snel drie a vier suikerklontjes in verwerkt.

Het effect van al die snelle suikers is dat je bloedsuikerspiegel enorm gaat pieken. Je lichaam krijgt op korte termijn veel meer energie binnen dan nodig is. Het gevolg is dat je veel meer insuline moet aanmaken om die suikers goed te verwerken, deze overtollige glucose verbrandt je niet en dus slaat je lichaam deze energie op in de vorm van vet.

Het tweede nadeel aan deze snelle suikers is dat je lichaam geen signaal afgeeft dat je het gevoel geeft dat je verzadigd bent, zoals bijvoorbeeld eiwitten dat wel doen. Integendeel, je hersenen maken genotshormonen aan van suiker waardoor je de neiging krijgt om nog meer suiker te eten.

Dit betekent dat je al heel snel last kunt krijgen van overgewicht. En overgewicht is een belangrijke factor in het krijgen van hoge bloeddruk.

4 Stop de inflammatie

Daarnaast zorgen die suikers ervoor dat het de inflammatie in je lichaam verhoogt. Inflammatie is niets ander dan een ontsteking. De meeste mensen weten wel dat je van een zal chips of een reep chocola pukkels kunt krijgen. Wat de meesten niet weten is dat deze irritatie ook in het lichaam zelf plaatsvindt.

Die verhoogde inflammatie in je lichaam is een hele grote veroorzaker van hoge bloeddruk. Je lichaam is constant hard aan het werk om het lichaam te herstellen, een ontsteking is een reactie van het immuunsysteem om lichaamsvreemde stoffen zoals bacteriën en virussen op te ruimen.

Deze zelfde reactie van het immuunsysteem wordt ook getriggerd door teveel suiker. Onderzoeken hebben aangetoond dat zelfs een halve liter frisdrank per dag al tot verhoogde ontstekingswaarden leidt.

5 Stap over van bewerkte naar onbewerkte voeding

Je moet dus echt je inname van suikers minimaliseren. Omdat in vrijwel alle bewerkte voedingsmiddelen suiker zit moet je hier echt wel goed op gaan letten, alleen geen klontje suiker meer in de thee gaat echt geen verschil maken. Het overgrote deel van de suikers krijg je binnen via sausjes, zuivel, koekjes etc.

Je zult echt de omschakeling moeten maken en veel meer verse onbewerkte voeding moeten gaan eten. Je kunt je broodbeleg veel beter bij een ambachtelijke slager halen die geen transvetten in je metworst stopt of glucosesiroop in je ham doet. Verse groente, biologische vleeswaren en stoppen met al die bewerkte voeding zal een enorm effect op je bloeddruk hebben.

6 Verminder je totale vetinname

Als er geen suiker wordt toegevoegd dan wordt er vaak vijf tot tien procent vet aan je voeding, zoals pindakaas toegevoegd om het extra smeuïg te maken. En dan geen natuurlijk vet maar gehard palmvet, dat bestaat voor een groot gedeelte uit transvetten, een kunstmatig gefabriceerd vet wat bewezen een grote veroorzaker is van hart- en vaatziekten.

Het zijn niet de verzadigde vetten waar je zo bang voor moet zijn. Deze achterhaalde gedachte dat verzadigde vetten desastreus zijn voor je cholesterol is maar ten dele waar. Het is zo dat verzadigde vetten je slechte cholesterol iets verhogen, maar de inname van verzadigde vetten heeft geen invloed op je goede cholesterol.

7 Eet geen transvetten

Dit in tegenstelling tot de vervanger van de verzadigde vetten, de transvetten. Deze transvetten zijn zo slecht voor je dat de maximale dagelijkse inname eigenlijk onder de 2 gram moet zitten. De meeste Nederlanders krijgen dagelijks het dubbele binnen. Deze transvetten zorgen ervoor dat je goede cholesterol naar beneden gaat en je slechte cholesterol omhoog schiet.

Dus deze transvetten richten dubbel schade aan wat betreft je cholesterol.

Daarnaast zijn ook transvetten verantwoordelijk voor het dichtslibben van je aderen, verhogen ze de kans op allerlei hart- en vaatziektes en verhogen ook transvetten de hoeveelheid ontstekingen in je lichaam.

Je kunt van teveel transvetten zelfs problemen krijgen met je geestelijke gezondheid!

8 Meer onverzadigde vetten

En toch hoef je niet alle vetten links te laten liggen. Je mag zelfs wel verzadigde vetten eten, dit zal geen invloed hebben op je cholesterol of je bloeddruk, mits… Mits je veel meer onverzadigde vetten binnenkrijgt. Het gaat er niet zozeer om hoeveel vetten je binnenkrijgt zolang het maar de juiste vetten zijn.

De juiste vetten zijn onverzadigde vetten, de welbekende omega 3. Deze omega 3 tref je van nature aan in vette vis en nootjes.

9 Laat je niet verleiden

Trap niet in die trucjes van de voedingsindustrie, die hebben inmiddels door dat de consument vooral veel omega 3 wil hebben, dus voegen ze dat gewoon toe aan hun producten. Vergeet die kunstmatige producten maar, dan kun je beter zelf visoliesupplementen toevoegen aan je dieet.

De beste keuze zijn producten waar van nature veel omega 3 in zit, heel simpel: vette vis, zaden en nootjes. Let wel op met vis omdat niet alle vis vrij is van gifstoffen.

10 Eet minder zout

De mate waarin zout slecht is voor je bloeddruk is een beetje trendgevoelig. Dit komt omdat er verschillende onderzoeken zijn waarbij de effecten gegeten worden van verschillende factoren, bij de ene studie moeten proefpersonen vooral minder suiker nemen en kunnen ze gewoon zout blijven eten. Bij andere onderzoeken moet de inname van zout wel verminderd worden, en ga zo maar door.

Een antwoord op de vraag of vermindering van zoutinname nou wel of geen effect heeft op je bloeddruk is er wel. Door een meta onderzoek te doen, dat is een onderzoek waarbij je al die gegevens van al die onderzoeken over bloeddruk gebruikt om een groot gemiddelde van al die onderzoeken te krijgen. De uitkomsten van die meta onderzoeken zijn dus veel betrouwbaarder dan al die kleinere onderzoeken op zich.

Nu wil jij natuurlijk het uiteindelijke oordeel weten over zout en je bloeddruk, zodat deze discussie voor eens en voor altijd beëindigd kan worden. Het oordeel van het meta onderzoek is dat een vermindering van de inname van zout je bloeddruk verlaagt.

Om dit te bewerkstellingen is het beetje zout dat je op je gekookte ei doet weer niet van doorslaggevend belang. Het zijn vooral die kant-en-klaarproducten en bewerkte voedingsmiddelen die ervoor zorgen dat jij meer zout binnenkrijgt dan goed voor je is.

Als jij al die bewerkte voedingsmiddelen uit je dieet kan schrappen dan zet je zo’n grote stap in het verbeteren van je gezondheid. Ik weet dat het moeilijk klinkt maar eigenlijk is het helemaal niet zo lastig.

11 Ga gevarieerder eten

Een gezond voedingspatroon bereik je door gevarieerd te gaan eten. De eerste switch die je kunt maken is van vet vlees overstappen naar mager vlees. Dus vanaf nu geen gehakt half om half meer maar kip, kalkoen en mager kalfsvlees aangevuld met twee keer per week vis.

12 Weet welke zuivel je wel mag eten

De zuivelproducten waar en veel suiker en veel vetten inzitten ga je vervangen door biologische yoghurt, magere kwark en kefir aangevuld met volkorengranen muesli’ s en bijvoorbeeld diepvriesbosvruchten.

13 Neem als tussendoortje fruit

Ondanks dat er in fruit weldegelijk suiker zit is fruit een hele goede oplossing om bijvoorbeeld als snack of tussendoortje te gebruiken. Deze suikers in fruit laten je bloedsuikerspiegel niet zo erg de lucht inschieten als bijvoorbeeld frisdrank, dit kot omdat heel fruit een heleboel vezels bevat, dit zorgt ervoor dat de suikers geleidelijk worden opgenomen.

14 Eet meer groente

Groente is een must in elk voedingspatroon, het maakt niet zoveel uit of de groente vers is of uit de diepvries komt. Het belangrijkste is dat er geen toevoegingen inzitten. Niet alleen is de diepvriesgroente lekker makkelijk, doordat je verschillende roerbakmixen kunt krijgen, eet je gezond en gevarieerd.

15 Eet meer ongezouten nootjes

De laatste belangrijke aanpassing is dat je vooral veel ongezouten noten moet gaan eten. Deze omega 3 bommen weken ontstekingsremmend en juist de ontstekingen zijn funest voor je bloeddruk.

Dus de ontstekingen tegengaan door aan de ene kant de ontstekingsbevorderende voeding te laten staan en aan de andere kant de ontstekingsremmende voeding te eten werkt dubbel.

16 Eet meer ui en knoflook

Nootjes en zaden bevatten veel omega 3 en werken daarom ontstekingsremmend. Daarnaast heb je nog specifieke ontstekingsremmende voeding, niets speciaals of exotisch, gewoon veel ui en knoflook eten!

Zo zie je dat je eigenlijk gewoon terug moet naar de basis van een gezond dieet: mager vlees, vis, groente, fruit en noten en zaden. De kunst is om niet verleid te worden door al dat gemaksvoedsel.

17 Eet meer kalium

Als extra wil ik toch nog even de rol van kalium benoemen. Kalium neutraliseert het bloeddruk verhogende effect van zout. Dus meer kalium eten versterkt de mindering van zout. Kalium vind je in alledaags fruit zoals een banaan.

18 Ga meer bewegen

Een mens is gemaakt om te bewegen. Helaas is de huidige maatschappij niet meer zo ingericht dat je automatisch voldoende lichaamsbeweging krijgt. De kenniseconomie en het feit dat Nederland een land is dat het vooral moet hebben van dienstverlening leidt ertoe dat het gros van de mensen een kantoorbaan heeft.

Je brengt een groot gedeelte va de dag zittend door. Dit langdurige zitten heeft een nadelig effect op de bloedsomloop.

Je doorbloeding verloopt veel moeizamer, je hart heeft meer moeite om het bloed in je ledematen te krijgen. Je krijgt sowieso een slechte conditie en je hart moet harder kloppen in rust dan iemand die wel zijn conditie op peil houdt. Dat snellere kloppen en de slechte doorbloeding in je cardiovasculaire stelsel stuwen samen je bloeddruk omhoog

Op de eerste plaats is lichaamsbeweging de makkelijkste stap die je kunt zetten om je bloeddruk te verlagen. Lichaamsbeweging is gratis, het enige wat het je kost is tijd. Tijd die je misschien anders ook had doorgebracht achter de tv of computer.

Zie lichaamsbeweging niet als een verplicht tijdverdrijf, zie het als een hele belangrijke investering in jouw gezondheid. Je besteedt deze tijd aan het welzijn van jezelf.

En wist je dat je van lichaamsbeweging ook energie krijgt en dat je er gelukkiger van wordt? Want net als bij suiker maak je door te bewegen of sporten ook gelukshormonen aan. Deze hormonen zorgen ervoor dat je beter in je vel zit en je minder stress hebt.

Want het tegengif tegen stresshormonen zijn gelukshormonen.

Je bouwt door lichaamsbeweging je insulineresistentie af je spieren worden groter en je vetrandjes worden kleiner. Je verbetert je gezondheid hiermee op alle fronten, het is niet alleen maar beperkt tot je bloeddruk.

19 Stop met roken

Behalve de hele dag zitten kun je natuurlijk ook extra je best doen om je bloeddruk te verhogen door te roken. Roken is ongezond en iedereen weet het. Roken tast de aderwanden aan en door de nicotine stijgt je bloeddruk. Dus stoppen met roken is erg belangrijk als je last hebt van hoge bloeddruk.

Daarnaast is stoppen met roken sowieso en belangrijke stap om te zetten in jouw weg naar gezond en vitaal oud worden.

20 Drink minder alcohol

Wist je dat alcoholconsumptie een directe negatieve heeft op je bloeddruk? Onderzoeken hebben aangetoond dat er een direct lineair verband is tussen het aantal glazen alcohol dat je dringt en de hoogte van je bloeddruk. Dus de enige manier om je bloeddruk blijvend te verlagen is als je alcohol drinkt je consumptie drastisch te verminderen.

Er zijn wel onderzoeken waaruit blijkt dat een paar glazen wijn je kan beschermen tegen hart- en vaatziekten, echter een paar glazen worden er al snel een paar teveel. Het beste is dat je daarom jezelf aanwendt om zomin mogelijk alcohol te drinken.

Ook het feit dat medicatie tegen hoge bloeddruk en alcohol geen goede combinatie zijn is een extra motivatie om te beginnen met de alcoholconsumptie te beperken.

21 Leer stress de baas zijn

Een van de grootste externe factoren die een grote impact heeft op heel veel aspecten van je gezondheid is stress. Stress zorgt ervoor dat je lichaam overschakelt op de survivalmodus. Dit houdt in dat je immuunsysteem tijdelijk wordt uitgeschakeld en dat je bloeddruk verhoogt en er meer energie naar je spieren gaat zodat je snel kunt vluchten voor die mammoet of sabeltandtijger.

Dit oerinstinct wordt bij de hedendaagse mens ook geprikkeld door werkdruk of gewoonweg teveel hooi op je vork nemen. Als jouw omgeving meer van jou verlangt dan dat jij kunt leveren dan ga jij hoe dan ook stresshormonen aanmaken. Als je dus langdurig overbelast wordt dan blijft die bloeddruk ook langdurig te hoog.

De enige manier om die bloeddruk weer naar beneden te krijgen is ervoor zorgen dat jij niet overbelast wordt. De essentie van stress tegengaan is leren “nee” zeggen en zaken waar jij geen grip op hebt loslaten. Als jij iets niet kunt veranderen waarom ga je dan toch proberen om die situatie te veranderen?

Je kunt je beter richten op hoe jij het beste met de gevolgen van zo’n situatie omgaat. Doordat je jezelf mentaal voorbereid op zaken die onontkoombaar zijn maak jezelf mentaal weerbaarder.

Daarnaast werkt het leren “nee” zeggen als een beschermingsmechanisme. Vaak zeggen mensen ja op iets omdat ze denken dat dat sociaal wenselijk is. Dus je doet iets tegen je zin, je krijgt er stress van en de reden waarom je iets met tegenzin doet is om de gevoelens van een ander te sparen.

Het beste is als een ieder in de eerste plaats ervoor zorgt dat zijn eigen gevoelens en emoties op orde zijn. Door goed je grenzen aan te geven zal je op lange termijn een betere steun zijn voor je omgeving dan dat je telkens maar die grens overschrijdt en een burn-out krijgt.

De meeste leefstijlfactoren heb je zelf in de hand. Niemand dwingt je om te roken of te drinken. Een factor waar je minder invloed op hebt is bijvoorbeeld de hoeveelheid lichaamsbeweging, dit is vaak afhankelijk van je werk. Net zoals je door je werk niet altijd voldoende in de buitenzon komt.

Deze factoren zal je zoveel mogelijk moeten proberen te compenseren op de momenten dat je niet werkt.

22 Geniet vaker van de zon

Het klinkt misschien heel raar, maar een van de meest voorkomende tekorten bij mensen is het tekort aan vitamine D. Dit komt omdat Nederland te noordelijk ligt om in de winter genoeg vitamine D aan te maken. Dus als je daarnaast ook nog iemand bent die weinig buitenkomt dan is zo’n tekort snel gecreëerd.

Dus nu de lente is begonnen, probeer zoveel mogelijk zonnestralen te absorberen. Je lichaam maakt door de zon vitamine D aan.

Hierdoor voorkom jij dat je  bloeddruk verhoogd is vanwege tekorten. Je kunt ook vitamine D als supplement krijgen, want als jij altijd nachtdiensten draait kom je nooit aan je vitamine D. Deze supplementen kun je bij de apotheker krijgen, 200 tot 400 IE is de dagelijkse hoeveelheid vitamine D die jij nodig hebt.

23 Zorg voor voldoende slaap

Ook voldoende slaap is erg van belang in de strijd tegen hoge bloeddruk. Onvoldoende slaap leidt ertoe dat je al snel overbelast raakt en je in een permanente staat van stress belandt. De basis van een productieve dag is een goede nacht slaap. Je hebt als volwassene gemiddeld genomen een uur of acht slaap nodig om te herstellen van een zware dag.

Gedurende de slaap komen er groeihormonen vrij die zorgen dat je lichaam gerepareerd wordt. Daarnaast verwerkt je brein in de slaap alle ervaringen van de dag zodat jij de volgende dag weer met een frisse uitgeruste geest aan de slag kunt.

24 Zorg voor de juiste slaapgewoontes

Andere tips om beter te slapen hebben meer te maken met de uren voordat je daadwerkelijk gaat slapen. Slapen vergt een soort voorbereiding. Dus in de uren voordat je gaat slapen moet je ervoor zorgen dat je geen prikkels meer krijgt in de vorm van televisie of smartphone. Ook werkt een slaapmutsje uiteindelijk averechts. Je slaapt wel makkelijker in maar je wordt ook veel sneller weer wakker. V

oor het slapengaan is het ook niet verstandig om nog veel te eten, vanzelfsprekend is cafeïne helemaal niet bevorderend voor een goede nachtrust. Neem echt na zes uur geen koffie meer!

25 Breng zoveel mogelijk structuur aan

Een vaste structuur van de dag draagt hieraan bij. Mensen zijn gewoontedieren en hoe meer jij je aan je (gezonde) vaste rituelen houdt des te beter zal jij slapen. Daarnaast kun je de nachtrust bevorderen door in een donkere goed geventileerde ruimte te slapen en je beddengoed zeker een keer er week te verschonen.

Tot slot…

De kern van het tegengaan van hoge bloeddruk is het vermijden van ongezonde voeding. Alle onderzoeken die gedaan worden naar de link tussen voeding en hoge bloeddruk komen allemaal tot dezelfde conclusie, frisdrank en bewerkte voedingsmiddelen zijn gewoon ongezond, hoe lekker het ook is.

Daarnaast zijn het de ongezonde gewoontes waarvan we eigenlijk wel weten dat ze niet goed voor een mens zijn: roken, drinken, weinig bewegen, slecht slapen en veel stress.

Toch zeg ik niet dat het allemaal zo simpel is. Gezond eten en een gezonde levensstijl hebben is een hele uitdaging. Dit is voor een groot deel te wijten aan factoren die we zelf niet kunnen controleren. Het assortiment van de supermarkt wordt alleen aangepast als iedereen vanaf nu alleen nog maar gezonde voeding wil eten.

Maar aan die gezonde voeding hangt ook een prijskaartje, de ongezonde voeding wordt voor een deel bepaald door de portemonnee. Net zoals het feit dat je een groot deel van de dag zittend achter je bureau doorbrengt.

De kern van het oplossen van gezondheidsproblemen is erkennen dat je zelf stappen moet zetten om wel gezond te leven. Dit betekent dat je je eten uit een andere gezondere winkel moet halen in plaats van de supermarkt om de hoek.

Je zult zelf de baas moeten zijn over ongezonde gewoontes en de tijd nemen voor gezonde gewoontes. Heb je eenmaal die bewustwording en merk je naar een paar weken dat je bloeddruk verbeterd dan zal je steeds gemotiveerder raken om nog gezonder te leven. Want ze zult je ook steeds gezonder en beter voelen.

Bronnen

http://ajcn.nutrition.org/content/94/2/479.short

http://www.hablemosclaro.org/Repositorio/biblioteca/b_68_Efecto_de_una_modesta_reduccion_de_sal_%28ingles%29.pdf

http://www.nationaalkompas.nl/gezondheidsdeterminanten/persoonsgebonden/bloeddruk/wat-zijn-de-mogelijke-oorzaken-van-een-verhoogde-bloeddruk/

http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/hbp

http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/high-blood-pressure/basics/risk-factors/con-20019580

 

Geef een reactie

Loading..

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten